国際交流員コラム2026.1

新年、明けましておめでとうございます。皆さんはお正月を楽しく、ゆっくり過ごすことができましたか。私は家族と家で過ごし、おいしいものをたくさん食べながら、ゲームをしたり映画を観たりして、穏やかな時間を楽しみました。

さて、今回のコラムでは、ネパールの冬の様子についてご紹介します。ネパールは、ヒマラヤ山脈をはじめとする高い山々、丘陸地帯、そして南部の平野部であるタライ地方から成る国です。そのため、同じ冬でも地域によって気温や暮らし方が大きく異なります。これがネパールの冬の大きな特徴です。

まず、ヒマラヤ山脈が広がる山岳地域の冬は、とても厳しい寒さになります。標高が高いため、気温は氷点下になることが多く、大雪が降る地域もあります【※1年中、雪が降る地域もある】。冬は道が雪でふさがれ、村が外とつながらなくなることもあります。そのため、人々は秋のうちに食べ物や燃料などを用意し、冬の間は家の中で過ごす時間が長くなります。暖房がない家も多く、薪ストーブなどを燃して体を温めながら生活をしています。

次にカトマンズ盆地を含む丘陸地帯では、山岳地域ほどではありませんが、冬は寒くなります。この地帯でも、場所によっては雪が降ります。朝と夜は冷えますが、昼間は太陽が出ると少し暖かく感じる日もあります。ただし、日本のように家全体を暖める暖房が少ないため、室内でも厚着をして過ごします。また、冬は雨降ることが少なく空気が乾いているため、風邪をひかないように気をつけています。

一方、南にあるタライ地方は、ネパールの中では冬でも比較的暖かい地域です。気温が氷点下になることはほとんどありませんが、朝には霧が発生することが多く、視界が悪くなる日もあります。タライ地方の冬は、寒さよりも霧による交通への影響や日照時間の短さの方が生活に大きく影響します。それでも、他の地域と比べると軽い服装で過ごせる日も多く、人々のくらしは比較的穏やかです。

このように、ネパールの冬の暮らし方は、住んでいる地域によって大きく異なります。寒さへの備え方、家のつくり、服装、食生活なども地域によって様々な対策が講じられています。厳しい自然環境の中でも、人々は互いに助け合いながら冬を乗り越えています。ネパールの冬を知ることで、自然と調和して暮らす人々の生活や文化の多様性も感じ取っていただけたのではないでしょうか。

　　　　　　　　　　　　　　　【薪ストーブ】

　　　　　　　　　　　　　　　　　【山岳地域】

　　　　　　　　　　　　　　　　　【タライ地方】

नयाँ वर्षको हार्दिक शुभकामना। तपाईंहरु सबैले नयाँ वर्षको बिदा रमाईलो र आरामसँग बिताउन सक्नुभयो होला। म भने परिवारसँग घरमै बसेर, स्वादिलो परिकारहरु धेरै खाँदै, खेल खेल्दै र चलचित्र हेर्दै शान्त र सुखद समय बिताएँ।

अब, यस पटकको स्तम्भमा म नेपालको जाडोयामको अवस्था बारेमा परिचय दिन चाहान्छु। नेपाल हिमालय पर्वतमाला जस्ता अग्ला पहाडहरुबाट सुरु भई, पहाडी भूभाग, र दक्षिणी समथर भूभाग तराई क्षेत्रबाट बनेको देश हो। त्यसैले एउटै जाडोयाम भए पनि क्षेत्रअनुसार तापक्रम र जीवनशैलीमा ठूलो भिन्नता देखिन्छ। यही नै नेपालको जाडोयामको ठूलो विशेषता हो।

सबैभन्दा पहिले,हिमालय पर्वतमाला फैलिएको हिमाली क्षेत्रको जाडो अत्यन्तै कठोर हुन्छ। उचाइ धेरै भएकाले तापक्रम प्राय : शून्य डिग्रीभन्दा तल झर्छ र केहि स्थानमा भारी हिमपात पनि हुन्छ [※केही क्षेत्रमा वर्षभरि हिउँ पर्ने  ठाउँहरू पनि छ]। जाडोमा हिउँले बाटो छेकिँदा गाउँहरु बाहिरी संसारसँग सम्पर्कविहीन हुने अवस्था पनि आउँछ। त्यसकारण मानिसहरुले शरद ऋतुमै खाधान्न, दाउरा, आदि जस्ता इन्धनको गर्छन, र जाडोभरि घर भित्र बिताउने समय बढ्छ। धेरै घरमा हिटर नहुँदा दाउराको चुलो बालेर शरीर न्यानो राख्दै जीवन बिताइन्छ।

त्यसपछि, काठमाडौँ उपत्यका समेटिएको पाहाडी भूभागमा, हिमाली क्षेत्रजति चिसो त हुँदैन तर जाडो चाहिँ अवश्य हुन्छ। यस क्षेत्रमा पनि स्थानअनुसार हिउँ पर्न सक्छ। बिहान र राति चिसो हुन्छ, तर दिउँसो घाम लाग्दा केहि न्यानो महसुस हुने दिनहरु पनि हुन्छन्। तर जापानजस्तो घरभित्रै न्यानो बनाउने हीटिङ प्रणाली कम भएकाले, घरभित्र पनि बाक्ला कपडा लगाएर बस्नुपर्छ। साथै, जाडोयाममा पानी कम पर्ने र हावा सुख्खा हुने भएकाले रुघाखोकी नलागोस् भनेर ध्यान दिइन्छ।

आर्कोतर्फ, दक्षिणमा रहेको तराई क्षेत्र नेपालका अन्य भागहरुको तुलनामा जाडोमा पनि आपेक्षाकृत न्यानो हुन्छ। तापक्रम शून्य डिग्रिभन्दा तल झर्ने प्राय हुँदैन, तर बिहानतिर कुहिरो धेरै लाग्ने भएकाले दृश्यता कम हुने दिनहरु पनि हुन्छन्। तराईको जाडोमा चिसोभन्दा पनि कुहिरोले यातायातमा पर्ने असर र घाम लाग्ने समय छोटो हुनु जीवनसँग बढी सम्बन्धित हुन्छ। त्यसो भए पनि अन्य क्षेत्रहरुको तुलनामा हल्का कपडामा बिताउन सकिने दिनहरु धेरै हुन्छन्, र मानिसहरुको जिवंशौली तुलनात्मक रुपमा शान्त हुन्छ। 

यसरी, नेपालको जाडोयामको जीवनशैली बसोबास गर्ने क्षेत्रानुसार धेरै फरक हुन्छ। चिसोलाई ध्यानमा राखेर घरको बनावट, कपडा, र खानपानमा पनि क्षेत्रानुसार विभिन्न उपाय अपनाइएका छन्। कठोर प्राकृतिक वातावरणका बीच पनि मानिसहरूले एकार्कालाई सहयोग गर्दै जाडो पार लगाउँछन्। नेपालको जाडोबारे जान्दा, प्रकृतिसँगै बाँच्ने मानिसहरुको जीवनशैली र संस्कृतिको विविधता तपाईंहरुले पनि महसुस गर्न सक्नुभएको होला।

​

​